Yeni bir yazıcı aldığımda ilk işim kutudaki CD'yi aramak olurdu. Sonra bir gün baktım ki aldığım dizüstü bilgisayarda CD sürücüsü bile yok. O gün "sürücü" denen şeyin ne olduğunu ve nereden geldiğini gerçekten öğrenmek zorunda kaldım. Şimdi aynı yolu sizin daha kısa geçmeniz için baştan anlatıyorum.
Sürücü (driver), bir donanım parçasıyla işletim sisteminin aynı dili konuşmasını sağlayan küçük bir yazılımdır. Yazıcınız kağıda mürekkep püskürtmeyi bilir ama Windows'un "şu belgeyi bas" isteğini anlamaz. Arada tercüman görevi yapan şey sürücüdür. Ekran kartı, ses kartı, WiFi adaptörü, tarayıcı, oyun kolu... hepsinin bir sürücüsü var.
İşin güzel tarafı, artık çoğu donanım için elle bir şey yapmanız gerekmiyor. Windows 10 ve 11, taktığınız cihazı tanıyıp kendi kütüphanesinden uygun sürücüyü çekiyor. Ama benim başıma gelen üç durumda hâlâ manuel bilgisayar sürücü kurulumu yapmak gerekiyor:
Ne kurmam gerektiğini anlamak için her zaman Aygıt Yöneticisi'nden başlıyorum. Başlat düğmesine sağ tıklayıp "Aygıt Yöneticisi"ni seçin. Karşınıza kategorilere ayrılmış bir liste gelir.
Burada sarı ünlem işaretli bir satır görüyorsanız, sorun oradadır. Üzerine sağ tıklayıp Özellikler → Ayrıntılar sekmesine geçin ve açılır menüden "Donanım Kimlikleri"ni seçin. Karşınıza USB\VID_04A9&PID_1234 benzeri bir metin çıkar. Bu, cihazın parmak izidir. Bu kodu arama motoruna yazdığınızda cihazın hangi marka-model olduğunu öğrenirsiniz. İsmi bilinmeyen bir aygıtı bu yöntemle üç kez teşhis ettim, hepsinde işe yaradı.
Aynı sürücüye birkaç farklı yoldan ulaşabilirsiniz. Hangisini seçeceğiniz aceleniz ve cihazınızın türüne bağlı.
| Yöntem | Kolaylık | Güncellik | Risk | Ne zaman kullanılır |
|---|---|---|---|---|
| Windows Update / otomatik tanıma | Çok kolay | Orta | Çok düşük | Klavye, mouse, USB bellek, temel yazıcı işlevleri |
| Üreticinin resmi sitesi | Orta | En güncel | Düşük | Yazıcı, tarayıcı, ekran kartı, anakart bileşenleri |
| Kutudaki CD/DVD | Kolay | Genelde eski | Düşük | İnternet yoksa, geçici çözüm olarak |
| Toplu "driver pack" programları | Kolay görünür | Belirsiz | Yüksek | Tavsiye etmiyorum |
Son satırı özellikle vurgulamak istiyorum. "Tüm sürücülerinizi tek tıkla güncelleyin" diyen programların büyük kısmı ya reklam yazılımı yüklüyor ya da yanlış sürücü kurup cihazı çalışmaz hale getiriyor. Bir arkadaşımın bilgisayarında ekran kartı sürücüsünü böyle bir programla güncelledik, açılışta mavi ekran aldık ve güvenli modda geri almak zorunda kaldık. O günden beri sadece üreticinin kendi sitesini kullanıyorum.
Bazı üreticiler kurulum sihirbazı yerine sıkıştırılmış bir klasör verir. Bu durumda Aygıt Yöneticisi'nde cihaza sağ tıklayıp Sürücüyü güncelleştir → Sürücüler için bilgisayarıma gözat yolunu izleyin ve klasörü gösterin. Alt klasörleri de dahil et kutusunu işaretlemeyi unutmayın.
Sürücü kurduktan sonra cihaz eskisinden kötü çalışıyorsa panik yapmayın. Aygıt Yönetic