Birkaç yıl önce yazın en sıcak günlerinde bilgisayarım oyun ortasında birden kapanmaya başladı. Önce güç kaynağından şüphelendim, sonra işletim sistemini baştan kurdum, hiçbiri işe yaramadı. Kasayı açıp elimi içeri soktuğumda cevabı buldum: içerisi fırın gibiydi ve işlemci soğutucusunun üzerinde parmak kalınlığında toz vardı. O günden sonra bilgisayar ısı kontrol alışkanlığını edindim ve bir daha aynı sorunu yaşamadım. Bu yazıda hem sıcaklığı nasıl ölçtüğümü hem de düşürmek için denediğim yöntemleri en baştan anlatacağım.
Bilgisayarın içindeki her parça çalışırken elektriği bir miktar ısıya çevirir. En çok ısınan iki parça işlemci (CPU) ve ekran kartıdır. Bu ısı dışarı atılamazsa sırayla şunlar olur:
Yani bilgisayar yavaşladığında ilk akla gelen disk temizliği ya da program kaldırma her zaman doğru cevap olmuyor. Ben artık "yavaşladı" diyen bir arkadaşıma önce sıcaklığa bakmasını söylüyorum.
İyi haber şu: sıcaklık ölçmek için hiçbir donanım almanıza gerek yok. Anakart üzerindeki sensörler zaten değerleri okuyor, sadece bunu gösteren bir yazılıma ihtiyacınız var.
Bilgisayarı açarken Delete veya F2 tuşuna basarak girilen ekranda genelde CPU sıcaklığı yazar. Program kurmadan bakmanın en hızlı yolu bu, ama sadece boştaki değeri gösterir. Yük altında ne olduğunu göremezsiniz.
Windows'un Görev Yöneticisi'nde "Performans" sekmesinde ekran kartı sıcaklığı görünebiliyor. İşlemci için maalesef bu kadar kolay değil.
Ücretsiz izleme programları tüm sensörleri tek ekranda listeler. Kurulumları basit; sürücü kurmaya benzer bir mantığı var, indir-çalıştır-onayla. Bir programı denedikten sonra beğenmezseniz temiz bir şekilde kaldırmayı da bilmek işinize yarar.
Ölçüm yaparken küçük bir püf noktası: sadece masaüstünde beklerken bakmak yanıltıcı. Ben genelde ağır bir oyunu ya da video dönüştürme işini 15-20 dakika çalıştırıp ondan sonra en yüksek değere bakıyorum.
| Durum | İşlemci | Değerlendirme |
|---|---|---|
| Boşta (masaüstü) | 30-45 °C | Gayet iyi |
| Normal kullanım | 45-65 °C | Sorun yok |
| Tam yük (oyun, render) | 65-80 °C | Kabul edilebilir |
| Tam yük | 85 °C üzeri | Müdahale gerekli |
Dizüstü bilgisayarlar doğaları gereği daha sıcak çalışır; masaüstüne göre 5-10 derece yukarısı normal karşılanır.
Sıcaklık yüksek çıktıysa elinizde birkaç seçenek var. Hepsini kendi makinelerimde denedim, gözlemlerim şöyle:
| Yöntem | Maliyet | Zorluk | Etkisi |
|---|---|---|---|
| Toz temizliği | Çok düşük | Kolay | Çok yüksek |
| Kasayı düzgün yerleştirme | Ücretsiz | Çok kolay | Orta |
| Termal macun yenileme | Düşük | Orta | Yüksek |
| Ek kasa fanı | Düşük | Orta | Orta-yüksek |
| Büyük hava soğutucu | Orta | Orta-zor | Yüksek |
| Sıvı soğutma | Yüksek | Zor | Yüksek |
| Laptop soğutma altlığı | Düşük | Çok kolay | Düşük-orta |
Bazen ısınmanın sebebi arka planda sürekli çalışan gereksiz programlardır. İşlemciyi boş yere %40 seviyesinde meşgul eden bir uygulama, sıcaklığı da o oranda yukarı çeker. Görev Yöneticisi'nden en çok kaynak tüketen süreçleri bir gözden geçirin; tarayıcıda açık kalan onlarca sekme de bu listede beklediğinizden sık çıkar.