İlk defa kendi topladığım bilgisayarda bir oyunu açtığımda tüm ayarları en yükseğe çekmiştim. Menüde her şey harika görünüyordu, oyuna girdim ve karakterim adeta slayt gösterisi gibi hareket etmeye başladı. O gün öğrendim ki oyun grafikleri meselesi "her şeyi ultra yap, bitsin" kadar basit değil. Asıl iş, hangi ayarın görüntüye ne kattığını ve karşılığında ne kadar performans yediğini bilmekte.
Bir oyun çalışırken ekran kartı saniyede belirli sayıda kare üretir. Buna FPS deniyor. FPS düştüğünde görüntü takılıyor, fare hareketleri gecikmeli geliyor, nişan alması gereken oyunlarda elin titriyor gibi bir his oluyor. Gözle görülür rahatsızlık genelde 40 FPS'in altında başlıyor; 60 FPS civarı çoğu oyuncu için akıcı sayılıyor.
İşin can sıkıcı tarafı şu: bilgisayarın gücü sabit ama grafik ayarları sonsuz kombinasyon sunuyor. Bazı ayarlar görüntüyü belirgin şekilde güzelleştirirken çok az performans yiyor. Bazıları ise fark edilmesi zor bir iyileşme için FPS'i yarıya indiriyor. Amacımız bu ikinci gruptaki ayarları bulup kısmak.
Ayarlarla oynamaya başlamadan önce iki şeyi halletmenizi öneririm. Birincisi ekran kartı sürücüsü. Eski bir sürücüyle yeni bir oyunu çalıştırmak, kendi başına yüzde on yirmi performans kaybı demek olabiliyor. Sürücü kurulumunu daha önce hiç yapmadıysanız sitede adım adım anlattığım sürücü kurulum rehberine göz atın.
İkincisi arka planda çalışan programlar. Onlarca sekmesi açık bir tarayıcı, oyun oynarken RAM'in ciddi bir kısmını yiyor. Tarayıcı temizliği ve kullanmadığınız programları tamamen kaldırma konularını ayrı yazılarda ele aldım; oyun performansı için ikisi de gerçekten işe yarıyor.
Aşağıdaki tabloyu kendi denemelerimden çıkardım. "Performans etkisi" sütunu, o ayarı en yüksekten en düşüğe çektiğinizde ne kadar FPS kazandığınıza dair kaba bir fikir veriyor.
| Ayar | Görüntüye katkısı | Performans etkisi | Benim tercihim |
|---|---|---|---|
| Çözünürlük | Çok yüksek — netliği doğrudan belirler | Çok yüksek | Ekranın kendi çözünürlüğü, asla düşürmem |
| Gölge kalitesi | Orta, atmosferi etkiler | Çok yüksek | Orta |
| Doku (texture) kalitesi | Yüksek — yüzeylerin detayı | Düşük (yeterli VRAM varsa) | Yüksek veya ultra |
| Kenar yumuşatma (AA) | Orta, tırtıklı kenarları giderir | Orta | TAA veya FXAA |
| Görüş mesafesi | Açık dünya oyunlarında yüksek | Yüksek (işlemciyi zorlar) | Orta-yüksek |
| Ambient occlusion | Düşük-orta, derinlik hissi | Orta | Kapalı veya en düşük |
| Yansımalar / ray tracing | Yüksek görsel etki | Çok yüksek | Güçlü kart yoksa kapalı |
| Hareket bulanıklığı | Zevk meselesi | Düşük | Kapalı, gözümü yoruyor |
| Dikey senkron (V-Sync) | Ekran yırtılmasını engeller | Girdi gecikmesi ekler | Rekabetçi oyunlarda kapalı |
Tablodan çıkan özet şu: doku kalitesini yükseltmek neredeyse bedava, gölgeleri ve yansımaları kısmak ise en hızlı FPS kazandıran hamle.
Son yılların en işe yarar özelliği bu. Oyun görüntüyü daha düşük çözünürlükte üretiyor, sonra yapay zekâ destekli bir yöntemle ekran çözünürlüğüne büyütüyor. NVIDIA kartlarda DLSS, AMD'de FSR, Intel'de XeSS adıyla karşınıza çıkıyor. FSR marka bağımsız çalıştığı için eski kartlarda da denenebilir.
"Kalite" modunda görüntü kaybı çoğu zaman fark edilmiyor ama FPS ciddi biçimde artıyor. Zayıf bir sistemde bu ayarı bulup açmak, diğer bütün ayarlarla uğraşmaktan daha fazla kazanç sağlıyor. Menüde göremiyorsanız oyun o teknolojiyi desteklemiyor demektir.
FPS başta yüksek olup birkaç dakika sonra düşüyorsa mesele ayarlarda değil, sıcaklıkta. Dizüstü bilgisayarlarda hava girişlerinin kapanması, masaüstünde tozlu fanlar bunun en yaygın