Elimde yıllardır taşıdığım 16 GB'lık bir flash bellek var. Bir gün fotoğrafları kopyalarken "disk yazma korumalı" hatası verdi, ertesi gün ise dosya adlarında tuhaf karakterler çıkmaya başladı. İlk tepkim "bozuldu, çöpe" olmuştu; oysa tek ihtiyacı olan şey düzgün bir biçimlendirmeydi. O günden beri USB belleği sorun çıkarmaya başladığında ilk yaptığım iş formatlamak oluyor ve çoğu zaman iş görüyor.
Formatlamayı, belleğin içindeki içindekiler tablosunu yırtıp yenisini koymak gibi düşünebilirsin. Bellek üzerindeki dosya sistemi sıfırlanır, bozuk kayıtlar temizlenir, cihaz "boş" hâle gelir. Yani usb formatlama işlemi sadece dosyaları silmek değil, belleğin nasıl organize edildiğini yeniden kurmaktır.
Bunu üç durumda yapıyorum:
Üçüncü maddeye bir uyarı koymam gerekiyor: hızlı biçimlendirme, veriyi gerçekten yok etmez. Sadece yer işaretlerini siler; kurtarma programlarıyla dosyaların büyük kısmı geri gelebilir. Hassas belge, kimlik fotokopisi, banka evrağı taşıdığın bir bellekte kalıcı silme yöntemlerine bakman gerekir. Sitede silinen dosyaları geri getirilemeyecek şekilde yok etme konusunu ayrı bir yazıda ele almıştım, o mantık burada da geçerli.
Format tuşuna basmadan önce belleği bir kez daha aç ve içine bak. Ben bir kere üniversite ödevimin tek kopyasını böyle uçurdum; o acıyı ikinci kez yaşamak istemezsin.
Format ekranını açtığında karşına FAT32, NTFS, exFAT gibi seçenekler çıkar. Yeni başlayanların en çok takıldığı yer burası. Farkları basitçe şöyle:
| Dosya sistemi | Tek dosya sınırı | Uyum | Ne zaman seçilir |
|---|---|---|---|
| FAT32 | 4 GB | Çok geniş: bilgisayar, TV, araç teyibi, oyun konsolu, fotoğraf makinesi | Küçük bellekler ve cihazlarda kullanılacak belleklerde |
| exFAT | Pratikte sınır yok | Windows ve Mac sorunsuz, bazı eski TV/oynatıcılar tanımaz | Büyük film dosyaları, 64 GB ve üzeri bellekler |
| NTFS | Pratikte sınır yok | Windows'ta tam, Mac'te genelde sadece okuma | Sadece Windows bilgisayarlar arasında kullanılacaksa |
Benim varsayılan tercihim: 32 GB'a kadar olan belleklerde FAT32, üstünde exFAT. NTFS'i USB bellekte pek kullanmıyorum, çünkü sürekli takıp çıkardığın bir cihazda kayıt günlüğü tutmasının hem hızı düşürdüğünü hem de belleği daha çok yorduğunu gözlemledim.
İşlem sonrası belleği güvenli kaldırma ile çıkar. Doğrudan çekip almak, tam da bu tür bozulmaların en yaygın sebebi.
Mac'te Disk İzlencesi (Disk Utility) uygulamasını açıp soldaki listeden belleği seçiyor, üstteki Sil düğmesine basıyorum. Biçim olarak ExFAT veya MS-DOS (FAT) seçiliyor; ikinci seçenek aslında FAT32 demek. Android telefonlarda ise OTG kablosuyla taktığın belleği ayarlardaki depolama bölümünden biçimlendirebiliyorsun, ancak telefonun sunduğu seçenekler kısıtlı olduğu için mümkünse bilgisayarı tercih ediyorum.
Bazen "Windows biçimlendirmeyi tamamlayamadı" mesajı gelir. Sırayla şunları denedim, bir kısmı kurtardı:
Bunlar da olmuyorsa denetleyici çipi ölmüş olabilir. Böyle bir bellekte önemli dosya tutmak intihar; ben o noktada ısrarcı olmuyorum, yenisini alıyorum.
Yeni başlayan biri için en güvenli reçete şu: verilerini bilgisayara yedekle, dosya sistemi olarak ex