Geçen yıl dizüstü bilgisayarımı bir kafede masada bırakıp tuvalete gittim. Döndüğümde cihaz yerindeydi ama o iki dakika boyunca aklımdan geçenler hiç hoş değildi: içinde vergi belgeleri, kimlik fotokopileri, müşteri sözleşmeleri... Windows şifresi koymuştum, evet, ama diski çıkarıp başka bir makineye takan biri için o şifrenin hiçbir anlamı yok. İşte o gün dosya şifreleme konusunu ciddiye almaya başladım.
Yeni başlayanların en sık karıştırdığı şey: oturum açma şifresi ile şifreleme aynı şey değil. Oturum şifresi, işletim sistemi çalışırken kapıyı kilitler. Ama diski söküp harici kutuya takarsanız ya da bilgisayarı bir USB Linux'tan başlatırsanız, tüm dosyalar önünüze serilir. Şifreleme ise verinin kendisini okunamaz hale getirir; doğru anahtar olmadan içeriği bir yığın anlamsız veriden ayırt edemezsiniz.
İkinci yanlış anlaşılma: "Bana ne olacak ki, önemli bir şeyim yok." Ben de böyle düşünüyordum. Sonra fark ettim ki tarayıcıda kayıtlı şifreler, e-posta arşivi, banka ekstresi PDF'leri, aile fotoğrafları... hepsi orada. Kaybolan bir telefon veya çalınan bir laptop, sadece donanım kaybı değil kimlik kaybı da olabiliyor. Zaten güçlü şifre oluşturma alışkanlığını edindiyseniz, şifreleme onun doğal devamı.
Piyasada onlarca program var ama işin güzel tarafı şu: hem Windows hem macOS, ihtiyacınızın büyük kısmını karşılayan araçları kutudan çıkmış halde sunuyor. Üçüncü parti yazılıma ihtiyacınız olduğu durumlar aslında sınırlı.
Tüm diski şifreliyor. Ayarlar üzerinden ya da Denetim Masası'ndan "BitLocker Sürücü Şifrelemesi" bölümüne girip açıyorsunuz. Bilgisayar açılırken doğrulama yapıyor, sonrası şeffaf; günlük kullanımda varlığını bile hissetmiyorsunuz. Tek şart: Windows Home sürümünde bu özellik yok. Home kullanıcıları için "Cihaz Şifrelemesi" adında sınırlı bir versiyonu bazı modellerde bulunuyor, Ayarlar > Gizlilik ve güvenlik altında kontrol edebilirsiniz.
Mac tarafında hiç düşünmeye gerek yok bence. Sistem Ayarları > Gizlilik ve Güvenlik > FileVault'u açıyorsunuz, kurtarma anahtarını alıyorsunuz, bitiyor. İlk şifreleme işlemi diskin doluluğuna göre saatler sürebilir, ben gece boyunca fişe takılı bıraktım. Sonrasında performans farkını fark etmedim.
Sadece birkaç klasörü korumak istiyorsanız en pratik yol. Klasöre sağ tıklayıp arşive ekliyorsunuz, şifreleme yöntemi olarak AES-256 seçiyor, "dosya adlarını şifrele" kutusunu işaretliyorsunuz. Avantajı: oluşan dosyayı e-posta ile gönderebilir, buluta atabilirsiniz. Dezavantajı: her açışta parolayı girip çıkarmak, sonra geçici kopyaları temizlemek zorundasınız — ki bu noktada silinen dosyaların kalıcı olarak silinmesi konusu devreye giriyor.
Benim en sevdiğim yöntem bu. Disk İzlencesi'nde Dosya > Yeni Görüntü > Klasörden Görüntü diyorsunuz, 128-bit veya 256-bit şifreleme seçiyorsunuz. Ortaya çıkan .dmg dosyasına çift tıklayınca parola soruyor, harici disk gibi bağlanıyor, işiniz bitince çıkarıyorsunuz. "Okuma/yazma" formatını seçerseniz içine yeni dosya da ekleyebiliyorsunuz.
BitLocker To Go ile bir flash belleği şifreleyebiliyorsunuz. Yedeklerini çantada taşıyan biri için şart derim.
| Yöntem | Kapsam | Zorluk | Kime uygun |
|---|---|---|---|
| BitLocker | Tüm disk | Kolay | Windows Pro kullanan herkes |
| FileVault | Tüm disk | Çok kolay | Tüm Mac kullanıcıları |
| 7-Zip AES arşiv | Seçili dosyalar | Kolay | Paylaşım yapanlar |
| Şifreli .dmg | Klasör | Orta | Mac'te ayrı kasa isteyenler |
| BitLocker To Go | USB bellek | Orta | Taşınabilir yedek tutanlar |
Şifrelemeyi açtığınızda size uzun bir kurtarma anahtarı verilir. Bunu kaybederseniz — parolayı da unuttuysanız — verileriniz gerçekten gider. Kimse kurtaramaz, servis de kurtaramaz; şifrelemenin amacı tam olarak bu. Ben iki kopya tutuyorum: biri Microsoft/Apple hesabımda, biri de evdeki bir kağıtta, çekmecede. Anahtarı masaüstünde "anahtar.txt" olarak saklamak ise kapıyı kilitleyip anahtarı kapının önüne bırakmaya benziyor.